geometria ramy

, , ,

Kwi 20, 2017 - komentarzy 9

Geometria ramy – Rower szosowy

Na początek trochę historii. Rama rowerowa w 1885 roku po raz pierwszy otrzymała kształt rombu. I od tamtego czasu właściwie niewiele się zmieniło. Wciąż taka konstrukcja uważana jest za najbardziej efektywną, dającą gwarancję odpowiedniej pozycji na rowerze i odpowiedniego przeniesienia siły na napęd. Zresztą wynalazca, projektując ramę, tak skomentował swój wynalazek:

„Najważniejsze reguły, jakimi się kierowałem, konstruując tę maszynę, były: aby jadący znajdował się w odpowiedniej odległości od podłoża […], aby siodło znajdowało się we właściwym położeniu względem pedałów […], aby kierownica umieszczona była w takiej pozycji w stosunku do siodła, żeby jadący wywierał największą siłę na pedały, odczuwając przy tym najmniejsze zmęczenie.”

Obecnie producenci rowerów bardzo mocno kładą nacisk na te wszystkie aspekty, tak aby rower był skonstruowany idealnie do swojego przeznaczenia. A więc rower trekkingowy musi być komfortowy, rower szosowy szybki, a rower górski pewny. I w tym miejscu pojawia się geometria ramy rowerowej. Bo właśnie dobrze zaprojektowane kąty ramy, długości poszczególnych rur, powodują, że nasz rower będzie zachowywał się odpowiednio. Zobaczmy zatem, jakie są te kąty, co nam dają w rowerze szosowym, i jak się ma do nich geometria ramy.

 

Geometria ramy a sterowanie

Zaczniemy od przodu roweru. Mamy tutaj trzy bardzo ważne wartości, które decydują o tym, jak sterowny  będzie nasz rower : Head Tube Angle, Fork Trail oraz  Fork Rake (Offset).

Head Tube Angle, czyli kąt główki ramy

Geometria ramy - kąt główki

Kąt główki ramy mówi nam o tym, pod jakim kątem do podłoża nachylona jest oś główki ramy. Inaczej opisując, gdybyśmy przedłużyli naszą rurę sterową widelca aż do momentu styku z podłożem, to kąt pomiędzy tą rurą a ziemią, to właśnie  Kąt Główki Ramy. Jest to jedna z ważniejszych wartości dla geometrii ramy, która decyduje o tym, jak nasz rower będzie zachowywał się przy skręcaniu. Spłaszczenie tego kąta spowoduje, że nasz rower spowolni skręcanie, ale też zwiększy stabilność i pewność przy skręcie. Ostry kąt sprawi, że skręcanie będzie bardzo szybkie i nie będzie wymagało tak dużego pochylenia roweru przy skręcie. Nasza pozycja przy ostrym kącie jest jednak bardziej pochylona do przodu. Jest to szczególnie odczuwalne, kiedy z górala wsiądziemy na szosę, i mamy wrażenie, że zaraz przelecimy przez kierownice.

Jak wyglądają w praktyce te liczby? W rowerach typu Gravel kąt główki ramy wynosi około 71°-72°, w rowerach szosowych 73°-74°, a w cyclocrossie 72°-73°.

Fork rake (offset)  – przesunięcie widelca

Geometria ramy - offset

Wartość ta mówi nam,  o ile wychylony jest widelec w stosunku do prostej linii wychodzącej z osi główki sterowej. Większa wartość spowoduje, że nasz rower będzie skręcał szybciej, a zmniejszenie tej wartości nieco spowolni sterowanie. Analizując tę wartość, trzeba mieć jednak na uwadze jeszcze Fork Trail, ponieważ to on odgrywa kluczowa rolę w sterowaniu.

Fork Trail – wyprzedzenie osi

Geometria ramy - trail

Jest to wypadkowa dwóch powyższych wartości i mówi nam, jak bardzo oś piasty jest wysunięta względem osi główki ramy. Aby znaleźć wartość „trailu”, rysujemy linię, która jest przedłużeniem główki ramy aż do podłoża. Następnie rysujemy linie prostopadłą do podłoża, przecinająca oś naszej piasty. Odległość między obiema liniami to właśnie nasz trail.

Mniejszy trail oznacza szybsze sterowanie. Mamy uczucie, że rower jest bardziej zwinny.

Jednak większy Fork Rake to mniejszy Fork trail. Zatem jeśli dla tej samej główki ramy zwiększymy przesunięcie widelca (rake), to zmniejszymy trail, a tym samym zwiększymy szybkość sterowania. Trochę to pokręcone, prawda? 🙂

Jak to wygląda w praktyce? Firma BMC podaje, że ich rowery cyclorossowe mają trail rzędu 66 mm, szosy to około 63 mm. A więc zgadza się. Przełajówki jeżdżą w trudniejszym terenie, stąd też trail będzie dłuższy, dłuższa będzie baza kół (o której późnej), a dzięki temu rower będzie bardziej stabilny podczas pokonywania przeszkód.

Chainstaydługość tylnego trójkąta

Geometria ramy - chainstay

Kolejna bardzo ważna wartość w naszym rowerze. Odległość od środka suportu do środka tylnej piasty. Im większa odległość, tym rower jest stabilniejszy. W praktyce rowery szosowe, i tu znów posłużę się marką BMC, mają chainstay w okolicach 402 mm, rowery przełajowe około 425 mm, a czasówki poniżej 400. O długości dolnego trójkąta również pisałem przy okazji Graveli.

Wheelbase – baza kół

Geometria ramy - baza kół

Coś, o czym już wspomniałem, czyli odległość piasty przedniej do piasty tylnej. Wydłużona baza kół sprawia, że rower jest stabilny i bardziej komfortowy. Krótka baza kół uczyni nasz rower bardziej zwrotnym. To tak, jakbyście chcieli zakręcić maluchem i limuzyną. Jak nie trudno zauważyć, na bazę kół na pewno wpłyną wszystkie wcześniej podane wartości, czyli kąt główki, trail oraz chainstay.

W rowerach szosowych baza kół jest w okolicach 990-996 mm, a w rowerach przełajowych w granicach 1016 mm.

Bottom Bracket Drop – wysokość suportu

Geometria ramy - support

Wartość, która informuje nas, jak wysoko  nad ziemią jest położony nasz suport. Obniżony suport to obniżony środek ciężkości, a zatem nasz rower będzie poruszał się dużo pewniej. Jednak zbyt mocne obniżanie suportu powoduje, że ciężar jest położony poniżej osi kół, a to wpływa negatywnie na przyczepność. W przypadku rowerów przełajowych jest jeszcze jedna ważna kwestia, czyli obniżanie suportu. Niżej położony suport to niżej położone zębatki, a zatem większe ryzyko zahaczenia o przeszkody. Dlatego też w cycklocrossie spotkamy się z wyżej położonym suportem niż w przypadku rowerów szosowych.

Seat Tube Angle – kąt rury podsiodlowej

Geometria ramy - kąt rury podsiodłowej

Jest to kąt mierzony między rurą podsiodłową a podłożem. To on odpowiada za nasze położenie na rowerze względem korby. Bardziej stromy kąt rury podsiodłowej przesuwa naszą pozycję w kierunku kierownicy i powoduje, że nasza jest ona bardziej aerodynamiczna. Dlatego też jej kąt jest znacznie większy w rowerach czasowych czy torowych (około 81°), a w rowerach szosowych (72,5°) oraz przełajowych (71,5°) bardziej spłaszczony. Czy kąt rury podsiodłowej ma wpływ na moc przenoszoną na korbę? Na to pytanie niestety nie znalazłem odpowiedzi, ale jest kilka zalet, jakie wynikają z większego kąta rury podsiodłowej. W przypadku, gdy pozycja jest bardziej wysunięta do przodu, wygięcie naszych pleców jest bardziej płaskie. To akurat coś dla mnie i moich dolegliwości 🙂  A więc „otwieramy” kąt miednicy, a tym samym odciążamy napięcie w plecach.

Effective Top Tube Length – efektywna długość górnej rury 

Geometria ramy - efektywna górna rura

Efektywna długość górnej rury jest najprostszym sposobem określenia rozmiaru naszego roweru, a w szczególności tego, jak bardzo nasza pozycja będzie wyciągnięta na siedząco. Warto jednak pamiętać, że taka sama wielkość efektywnej długości górnej rury w dwóch różnych rowerach niekoniecznie będzie oznaczać taką samą odległość między siodełkiem a kierownicą. Tutaj dużą rolę odgrywają jeszcze poszczególne kąty. Efektywną długość górnej rury zmierzymy od rury podsiodłowej do główki ramy.

 Stack oraz Reach

Geometria ramy - kąt główki stack reach

Te dwie wartości mogą nam powiedzieć, czy rower będzie pasował do nas i jaka będzie nasza pozycja; jak bardzo będziemy wyciągnięci do przodu w pozycji stojącej. Obie wartości odczytamy z dwóch linii. Jednej równoległej do podłoża, przecinającej mostek, drugiej prostopadłej do podłoża, przecinającej suport. Reach jest to odległość od mostka do linii prostopadłej, natomiast stack jest to odległość od suportu do linii równoległej. Wartość Stack jest również ważna dla tych, którzy zmagają się z problemami z kręgosłupem. Wysoki stack to bardziej skulona pozycja, a więc bardziej eksploatowany odcinek lędźwiowy.  Obydwie zmienne są również bardzo pomocne przy porównywaniu rozmiarów różnych rowerów , nawet tej samej marki.

Seat Tube Length – długość rury podsiodłowej

Geometria ramy - długość rury

Wciąż bardzo często używana do doboru wielkości ramy rowerowej. Jej wartość jest równoznaczna z odstępem między suportem a końcem rury podsiodłowej. Ale tak naprawdę nie ma takiego wpływu na charakterystykę roweru jak kąty czy trail.

 Head Tube Length – długość główki ramy

Geometria ramy - rura sterowa

Czyli odległość między górną a dolną miską sterów. Im mniejsza wartość, tym niżej położona kierownica. Wartość nie zawsze podawana w tabeli z geometrią ramy. Tutaj różnice wynikają głównie z rozmiaru ramy. Zbyt radykalne zmniejszanie długości główki ramy spowoduje, że stery będą szybciej się zużywały, tak jak nasze plecy… (pozycja bardziej pochylona).

9 thoughts on “Geometria ramy – Rower szosowy

  1. Firefight

    2017 19 Wrzesień

    Super opis! Właśnie mam zamiar kupić dobry rower szosowy, pod mój bolący odcinek krzyżowy kręgosłupa. W tym opisie widzę profesjonalne ale zarazem proste dla czytelnika podejście i wzmiankę o tym jakie kąty są lepsze dla tych z bolącymi plecami. Dzięki wielkie. 🙂

    Reply
    • Kornel

      2017 19 Wrzesień

      Hej,

      Fajnie ze sie przydał wpis:) niestety znam ten ból, i nie jest to przyjemne :/

      Reply
      • Paweł

        2017 17 Październik

        A czy nie przestawiłeś H/T angle z S/T angle? Moim zdaniem jest odwrotnie. Kąt rury podsiodłowej jest większy od kąta główki ramy.

        Reply
        • Kornel

          2017 19 Październik

          Cześć,
          Jest tak jak mówisz, może nie we wszystkich rozmiarach i markach, ale Generalne kąt główki jest mniejszy niż kat rury podsiodłowej. Ale w moim wpisie nie sugerowałem chyba inaczej 🙂

          Reply
  2. Michal

    2019 20 Marzec

    Czy, aby na pewno wysoki stack to bardziej skulona pozycja, a nie na odwrót? Przecież im niżej support (czyli i stack większy) tym większy kąt miednicy…

    Reply
    • Marcin

      2020 26 Kwiecień

      O tym samym pomyślałem. Czy wyższy stack nie powoduje, że nasza pozycja jest trochę bardziej ‘wyprostowana’ – czyli mniej obciążająca plecy?

      Reply
  3. Antek

    2019 04 Maj

    Bardzo dobry artykuł, naprawdę konkret. Potrzebuję w nim jednego: nazw geometrii z obrazkiem do przykładu. Np. A tak wygląda aero i obrazek. A tak wygląda endurance i bach obrazek. Bo chodzi o to, że mam pewną określoną ramę, która jest dla mnie bardzo wygodna (szczególnie gdy jest o jeden centymetr za duża niż gdyby wynikało to z mojego wzrostu). Meczę się na ramach takich jak w rowerach chaad 5, endurnce mnie obrzydzają swoim góralowatym wygodnictwem ale za chiny ludowe nie wiem jak się nazywa ta geometria. Jest ona widoczna na gifie pokoazującym różne bianchi o różnych typach i pojawia się jako pierwsza pozycja przed pojawieniem się typu aero. Ma rurę łączącą siodełko z kierownicą dokładnie równoległą do podłoża. Można się na tym wyciągnąć. Nie nazwy, potrzebuję jej by móc kupić rower bez przymierzania… Pomocy 🙂

    Reply
  4. Rafał

    2019 05 Maj

    Sądzę że fork rake będzie wzrastał wraz z fork trail, a wiec odwrotnie niż zostało to opisane. Ponieważ odsuwając piastę w przód względem główki ramy zwiększymy też wychylenie ramion widelca. Zakładając że kąt główki jest stały. Zwiększy się też baza kół. Jeżeli baza pozostanie bez zmian to przy zwiększaniu wyprzedzenia zmieni się kąt główki ramy na ostrzejszy.

    Reply
    • Kornel

      2019 25 Czerwiec

      Jeśli zwiększysz offset, czyli przesuniesz oś do przodu to fork trail się zmniejszy bo linia pionowa idąca przez oś będzie bliżej przecięcia Lini widelca z podłożem. 🙂

      Reply

Zostaw komentarz

Name

E-mail

Message